Sunday, March 1, 2015

Shaolin vs. Wu Tang (1983)





Shao Lin yu Wu Dang
Režija: Gordon Liu
Koreografija: Lau Kar Leung
Uloge: Gordon Liu, Adam Cheng, Wang Lung Wei
Proizvodnja: Hong Kong, 1983.


Do 1983. produkcija kung fu filmova u Hong Kongu je skoro potpuno obustavljena. Borilački film epohe hiperproduciran sedamdesetih, početkom nove dekade je postao kao ptica Dodo – izumrla vrsta. Ako bi se i pojavilo nešto što bi ličilo na kung fu film, ispostavilo bi se da se radi o Godfrey Hoovim cut and paste abominacijama sa ubačenim snimcima starim po deset i više godina, ili nindža filmovima koji su pratili novi trend. U novim okolnostima i pravilima koje su nametale producentske kuće bilo je nemoguće uhvatiti duh vremena i način proizvodnje filmova iz sedamdesetih. Nezavisne produkcije su se već prebacile na moderne akcijaše i komedije u stilu braće Hui i Karla Make iz Golden Harvesta i Cinema Cityja, dok je još jedino Shaw Brothers, koji je bio na izdisaju, tvrdoglavo snimao wuxia-fantazije u enterijerima Movietowna. Nakon kraha na blagajnama Tsui Harkovog Zu Warriorsa, i njima je odzvonilo. Shaolin vs. Wu Tang je bila jedna od posljednjih produkcija zlatnog doba kung fu filma i debitanska režija mlade zvijezde posljednje faze Shaw Brothersa, Gordona Liua.

Plan zlog princa (Wang Lung Wei) je da eliminiše najbolje majstore borilačkih vještina, pokupi njihove priručnike, nauči nove stilove kako bi se pripremio za sljedeće suparnike, sve ih eliminisao, ovladao njihovim vještinama i postao nepobjediv. Najvažniji priručnik kojeg želi da se dokopa je onaj iz Wu Tanga sa „sedam tajnih udaraca“, ali postoji samo jedan primjerak za koji niko ne zna gdje se nalazi. Pošto princ ne može da dođe do priručnika, jedini način da nauči novi stil je da ga vidi u praksi tako što će mohahe iz Šaolina i Wu Tang borce nahuškati jedne na druge. Za taj plan su mu idealni Wu Tang borac Chao Fung Wu (Adam Cheng), i monah Hung Jun Kit (Gordon Liu), koji iako pripadaju različitim školama su vrlo dobri prijatelji. Nakon što otruje Chao Fungovog učitelja i ubije Hungovu sestru, princ je na dobrom putu da ih zavadi. On zakazuje turnir gdje će svoje snage odmjeriti Šaolin i Wu Tang. Chao Fung i Hong su ubijeđeni da je druga škola kriva za njihovu nesreću i zaklinju se na osvetu. Oni odlaze u svoje škole gdje se pripremaju za finalni obračun, dok im princ sprema još jedno iznenađenje za kraj. Ovo je valjda najgeneričkiji zaplet viđen milion puta u kung fu filmovima, sa jedinom razlikom što je ovaj put ubačen Wu Tang klan i to ne kao antagonista Šaolinu, već žrtva Qing zavojevača.

 

U zlatno doba kung fu filma bilo je uobičajeno da se glumci nakon izvjesnog vremena nađu sa druge strane kamere, doduše, uglavnom kao koreografi, mada je bilo onih koji su se oprobali i u režiji. Iako to nije bio običaj Shaw Brothersa, jedna od najvećih  zvijezda studija, Jimmy Wang Yu, još dok je bio pod ugovorom sa produkcijom režirao je The Chinese Boxer (1970), zvanično prvi moderni kung fu film. Film je postigao toliki komercijalni uspjeh da je Jimmy odlučio da napusti SB i krene u samostalnu avanturu produciranja i režiranja filmova – što će se par godina kasnije ispostaviti kao ne baš promišljen potez. Sljedeće godine je Bruce Lee, nakon velikog uspjeha Big Bossa i Fist of Furya, osnovao svoju Concord produkciju i sam producirao, režirao i koreografisao Way of the Dragon (1972). Film nije ponovio komercijalni uspjeh prethodnika, ali je zaradio sasvim dovoljno da mu obezbijedi nazavisnost u odnosu na Raymonda Chowa, koji mu to nikada nije oprostio i preko Betty Ping izveo njegovu likvidaciju (ovo je naravno jedna od teorija zavjere koja je prilično eksploatisana ali lišena bilo kakvih dokaza). Jackie Chan je pred kraj saradnje sa Lo Weiem režirao Fearless Hyena, sigurno najbolji Jackiev film iz tog perioda. Wei je kasnije, pokušavajući da profitira na Jackievoj popularnosti, sklepao nastavak koji nije bio ni blijeda sijenka originala. Sammo Hung se nakon godina bivanja pomoćnom radnom snagom u Golden Harvestu te koreografisanja svega i svačega,  latio režije i snimio Iron-Fisted Monk (1977). Kad je Shaw Brothers u pitanju, Ti Lung je u pauzama rada sa Chang Chehom režirao moderni akcioni film  The Young Rebel (1975), u kojem je očigledna njegova fascinacija motorima, dok je Fu Shenga prerana smrt preduhitrila da završi svoj rediteljski prvenac. Najpoznatiji antagonista studija, Lo Lieh, svoj prvi i jedini izlet sa druge strane kamere imao je sa Clan of White Lotus iz 1979., koji je bio svojevrsni rimejk Lau Kar Leungovog Executioners from Shaolin (1977). Nova generacija glumaca se, takođe, bavila režijom.  Jet Li je režirao Born to Defence (1988), Donnie Yen Legend of the Wolf (1997), doduše njihovi pokušaju su završili dosta neslavno. U svemu tome jedna od posljednih autentičnih zvijezda kung fu filma sedamdesetih, Gordon Liu, režirao je jedan ali vrijedan, Shaolin vs. Wu Tang, ali ne za svoj matični Shaw Brothers, već nezavisnu produkciju svog mentora Lau Kar Leunga.

Ipak postoji dilema da li je ovaj film zaista režirao Gordon Liu ili ga je ko-režirao zajedno sa Lau Kar Leungom. Dva  najreferentnija sajta za kung fu film ne pomažu previše u rješavanju ove nedoumice. Francuski www.hkcinemagic.com Leungu pripisuje režiju, dok www.hkmdb.com navodi Gordon Liua kao reditelja, a Leunga kao producenta te glavnog koreografa. Bey Logan na jednom mjestu pominje ovaj film kao debitantsku režiju Gordon Liua, pa ću da se držim prve varijante, iako je vrlo moguće da su film zajedno režirali Liu i Leung.

 

Nakon The 36th Chamber of Shaolin, Lau Kar Leungova koreografija je doživjela svoju kulminaciju. Pošto nije bio pristalica žica i trampolina,  teško je mogao osmisliti nešto kreativnije i takmičiti se sa konkurencijom koja je dolazila iz Golden Harvesta. Međutim, čini se da su komedije bile prostor u kojima se mogao do kraja izraziti bez da se pridržava “realnog kung fua” i bude opterećen autentičnom akcijom. Upravo je on svojom debitantskom režijom The Spiritual Boxera predstavio nešto drugačiji pristup koreografiji, te pokrenuo talas filmova koji su kombinovali kung fu i komediju sa tradicionalnim kineskim pričama o duhovima. Trend su prihvatili i u narednim godinama nadogradili Yuen Woo Ping i Sammo Hung preko „drunkard“ serijala i filmova Close Ecouters of Spooky Kind i Mr. Vampire.  

Shaolin vs. Wu Tang je sigurno jedan od najbolje koreografisanih Lau Kar Leungovih filmova u  post The 36th Chamber eri.  Mnogi  bi vjerovatno istakli Legendary Weapons of China ili 8 Diagram Pole Fighter, zbog eksperimentisanja sa raznim vrstama oružja, ali mislim da ni u jednom njegovom filmu kvalitetna koreografija i slapstick komedija nisu tako dobro funkcionisali zajedno kao ovdje. Čini se da su siromašniji uslovi nezavisne produkcije na Leunga djelovali samo kao dodatne inspiracija i da ga nisu sputali kao mnoge njegove kolege do tada. Leung u borbama kao i obično baca akcenat  na pojedinačne vještine i detaljno orkestriranje akcije. Ipak, on u Shaolin vs. Wu Tang  nije limitiran “realnim kung fuom” niti  pretjeruje sa komičnim elementima, već je izabrao, uslovno rečeno, srednji put, pozajmljujući dosta motiva iz operskog načina borbi kao i mačevanje iz wuxia filmova. To je opravdano činjenicom da u filmu imamo demonstraciju Wu Tang tehnika u kojima se podrazumijeva upotreba mačeva.  Ovdje, na neki način, imamo povratak stilu kojeg je započeo krajem šezdesetih sa tadašnjim saradnikom Tong Gaiem i pod rediteljskom palicom Chang Cheha, naravno, u međuvremenu prilično osavremenjenom. Takođe, Leung ubacuje dosta modernih elemenata u akciju, borbe su mnogo razigranije, možda koreografija nije toliko ujednačena kao kod nekih njegovih filmova za Shaw Brothers, ali je sigurno atraktivnija. Još jedan bitan element je intenzitet akcije. Naime, Leungove koreografije, iako do detalja isplanirane i sprovedene te uvijek vrlo kvalitatne, čak i za svoje vrijeme nisu bile naročito brze. Npr. akcija Roberta Taia i Phillipa Kwoka u Venomsima je bila mnogo brža, kao i Tong Gaieve wuxia borbe orkestrirane za Yuen Chorove filmove. Izvan Shaw Brothersa, već pominjani Sammo Hung i Yuen Woo Ping su se nametnuli kao ozbiljni koreografi upravo preuzimajući Laungov tradicionalni stil, ali ubacujući intenzitet i fleksibilnost operskih pokreta. Tako da za gledaoce naviknute na njih ili na novi talas akcione koreografije koju je predvodio Ching Siu Tung, Leung više nije bio toliko atraktivan. Međutim, ovdje je akcija mnogo brža, raznovrsnija i samim tim atraktivnija. Komični elementi nisu prepisani klasični chop-socky momenti koji u većini filmova služe samo fileri kako bi se popunilo vrijeme, već su sastavni dio akcione koreografije.

 

Gordon Liu  tokom borbi se drži motke i ručnih tehnika, dok Adam Cheng, osim što koristi karakteristični Jiang - Wu Tang mač, primjenjuje i stil “dva prsta“ kojima imitira pokrete mača. Iako je u filmu  naglasak na razlici između kung fu i Wu Tang tehnika, pred sam kraj Leung prvo improvizuje stilove i prilagođava ih  borcima, zatim mijenja njihove uloge, da bi ih do kraja kombinovao i integrisao u jedinstven borilački stil. Da je film sniman par godina ranije, ovako nešto Leung kao kung fu puritanac sigurno ne bi uradio, ali početkom osamdesetih mnogo toga se promijenilo, pa i njegov „autentični kung fu“, na kojem je insistirao godinama, zamijenjen je raznim eklektičnim stilovima sa naglaskom na atrakciji u kojoj su bile dozvoljene sve moguće kombinacije. 

Karakteristični slapstick momenti, standardna boljka ovih filmova, ne pomažu previše da se održi intenzitet radnje, međutim, s obzirom na dužinu filma (nešto malo jače od sat i dvadeset minuta) i količinu akcije, ni ne odmažu. Za razvoj likova i neku ozbiljnu priču od silne akcije, vjerovatno i nedostatka ambicije, u filmu realno nije bilo previše vremena,  ali zaplet sa spletkarenjem Qing princa i  naglaskom na razlici Wu Tang i šaolinskih stilova u borbama, drži pažnju do kraja.

U wuxia novelama koje su pedlošci za mnoge borilačke filmove, Wu Tang klan ili Wu Tang sekta je predstavljena kao lider svih klanova u okviru wulina (svijet ratnika u Jianghu univerzumu) i kao glavni spletkaroši i antagonisti. Članovi Wu Tang klana iz novela su taoistički sveštenici dugih kosa koji se ne razdvajaju od Jiana i koji ekstenzivno koriste svoju Qi energiju u letenju i borbama. Unutrašnja energija ili Qinggong je vezana za taoističu tradiciju, kao i legendu o porijeklu Wu Tang borilačkih vještina.